Mədəniyyət Nazirliyinin dövlət teatrlarında idarəetmə sistemini dəyişməsi ölkənin mədəni mühitində ciddi rezonans doğurub. “Teatr və teatr fəaliyyəti haqqında” qanunun tələblərinə uyğun olaraq həyata keçirilən islahatlar çərçivəsində teatrların uzun illər formalaşmış idarəetmə modeli yenilənib, bədii rəhbər və baş rejissor kimi əsas vəzifələr ləğv olunub.

Yeni qərar təkcə inzibati dəyişiklik deyil, həm də teatrın mahiyyəti, yaradıcılıq prosesi və məsuliyyət bölgüsü ilə bağlı köklü suallar doğurur.

Şəxs-mərkəzli modeldən departament idarəçiliyinə

İllərdir dövlət teatrlarında baş rejissor və ya bədii rəhbər əsas fiqur hesab olunurdu. Repertuar siyasəti, aktyor seçimi, estetik xətt və hətta daxili intizam birbaşa bu şəxsin mövqeyindən asılı idi. Bu model güclü yaradıcı lider olduqda effektiv işləsə də, sistemli idarəetmə baxımından risklər daşıyırdı.

Yeni struktur isə teatr fəaliyyətini ixtisaslaşmış departamentlər üzərindən koordinasiya etməyi nəzərdə tutur. Yaradıcılıq, Tərtibat, Maliyyə və Marketinq departamentləri vasitəsilə qərarların kollegial əsasda qəbul edilməsi hədəflənir. Nazirliyin mövqeyinə görə, bu yanaşma idarəetmədə çevikliyi, şəffaflığı və səmərəliliyi artırmalıdır.

Sumqayıt Dövlət Dram Teatrı üçün dəyişən reallıq

İslahatlar Sumqayıt Dövlət Dram Teatrını da əhatə edib. Struktur dəyişikliyi nəticəsində teatrın baş rejissoru Firudin Məhərrəmovun vəzifəsi ləğv olunub və onun səlahiyyətləri departamentlər arasında bölüşdürülüb. Bu addım teatr mühitində birmənalı qarşılanmayıb və geniş müzakirələrə səbəb olub.

Ekspertlərin fikrincə, baş rejissor təkcə tamaşa quran şəxs deyil, eyni zamanda kollektivin formalaşmasına təsir edən, aktyorların yaradıcılıq inkişafına yön verən əsas fiqurdur. Bu funksiyanın olmaması yaradıcılıq vizionunun parçalanması riskini yarada bilər.

Risklər və imkanlar: analitik baxış

Yeni idarəetmə modelinin əsas riski yaradıcılıq mərkəzinin zəifləməsidir. Teatrın estetik xətti vahid rəhbər ideya olmadan dağınıq xarakter ala, repertuar strategiyası təsadüfi seçimlərə çevrilə bilər. Bundan əlavə, kollektiv daxilində psixoloji balansın pozulması ehtimalı da istisna deyil.

Digər tərəfdən, departament əsaslı model müəyyən imkanlar da yaradır. Qərarvermənin kollegial olması subyektiv yanaşmaların qarşısını ala, gənc rejissorlar və alternativ yaradıcılıq baxışları üçün daha açıq mühit formalaşdıra bilər. Marketinq departamentinin aktivləşməsi teatrı tamaşaçı ilə daha sıx əlaqəyə gətirə, region teatrlarının auditoriya problemini qismən həll edə bilər.

Əsas sual: sənət, yoxsa idarəetmə?

Bu islahatların uğuru bir əsas prinsipdən asılıdır: idarəetmə sənətin yerini tutmamalı, ona xidmət etməlidir. Əgər departamentlər yalnız hesabat və maliyyə göstəriciləri üzərində fokuslanarsa, teatr yaradıcılıq mərkəzi olmaqdan çox, texniki tədbir platformasına çevrilə bilər.

Optimal yanaşma yaradıcılıq liderliyinin tam itirilməməsi, lakin onun institusional çərçivədə balanslaşdırılmasıdır. Layihə əsaslı baş rejissorlar, repertuar üzrə bədii şuralar və mövsümlük yaradıcılıq kuratorları bu balansı təmin edə bilər.

Nəticə

Teatr idarəçiliyində aparılan struktur dəyişiklikləri müasir mədəniyyət menecmentinə doğru atılmış addım kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin bu modelin real təsiri zamanla, xüsusilə Sumqayıt Dövlət Dram Teatrının repertuarında, yaradıcı mühitində və tamaşaçı münasibətində özünü göstərəcək.

Aydın olan budur ki, bu islahatlar Azərbaycan teatrı üçün yeni mərhələnin başlanğıcıdır. Bu mərhələnin uğurlu olub-olmaması isə idarəetmə ilə yaradıcılıq arasında qurulacaq düzgün balansdan asılı olacaq.

Müəllif: Sumqayit.tv

29-01-2026, 09:46 95