Qurani Kərimin Stokholmdakı Türkiyə səfriliyinin önündə yandırılmasından sonra rəsmi Ankara İsveçin NATO-ya daxil olması ilə bağlı danışıqları dayandırıb, beləcə Finladiyanın da hərbi quruma üzv olması istəyi baş tutmayıb. ABŞ isə bəyan edib ki, İsveç və Finlandiya sürətlə NATO-ya üzv olmalıdır. Prezident Ərdoğanın İsveçlə bağlı tənqidlərindən sonra münasibətlər son dərəcə ciddiləşib. ABŞ və NATO vəziyyəti soyutmağa çalışsa da, bir nəticə əldə olunmayıb. İsveç rəhbərliyi də etiraf edir ki, belə həssas məqamda Quranın yandırılması açıq təxribat olub. Bəziləri isə bu məsələdə Rusiyanın hansısa rolu haqqında danışır.
Sumqayit.tv Teleqraf.com-a istinadən bildirir ki, məlum gərginlikdən sonra Qərb mediasında anti-Türkiyə təbliğatı başlayıb, Türkiyənin NATO-dan xaric edilməsi kimi boş, mənasız məsələlər qaldırılır.
“Washington Examiner” nəşri yazır ki, etibarlı olmaq üçün hərbi ittifaq üzvlərinin ümumi inamı olmalıdır:
"Əgər bir üzvə hücum edilərsə, digər üzvlər ona həlledici dəstək verəcəklər. ABŞ və onun NATO müttəfiqləri ilə başqa maraqları nə olursa-olsun, Türkiyə və Macarıstanın bu ümidi doğrulda bilməyəcəyi aydındır".
“Hər hansı bir ölkənin üzvlüyünü dayandırmaq hüquqi çətinliklərə baxmayaraq mümkündür. Üstəlik, dayandırma hərəkətləri özlüyündə Türkiyə və Macarıstanın siyasətində ciddi dəyişikliklərə səbəb ola bilər”, -nəşr qardaş ölkənin NATO-dan çıxarılmasının mümkünlüyə işarə edib.
Qeyd edilir ki, Türkiyənin fəaliyyətini dayandırmasının ən təcili səbəbi Finlandiya və İsveçin NATO-ya üzvlüyünə mane olmasıdır. Türkiyə İsveçin etirazlarına cavab olaraq müvafiq danışıqları dayandırıb, bu zaman Quran yandırılıb.
Macarıstanın fəaliyyətini dayandırmasının ən təcili səbəbi Baş nazir Viktor Orbanın Rusiya prezidenti Vladimir Putin və Çin prezidenti Si Cinpinə yalvarmasıdır.
Aralıq dənizinin Qara dənizə girişindəki mövqeyinə və Yaxın Şərqin enerji ehtiyatlarına yaxınlığına görə Türkiyə uzun müddətdir NATO-nun əsas müttəfiqi olub. Macarıstanda olduğu kimi, Türkiyə də bir gün NATO-nun etibarını yenidən qazanacaq. Lakin NATO müqaviləsinin tədqiqi göstərir ki, hər iki ölkə öz öhdəliklərini haradasa pozur.
Müqavilənin 2-ci maddəsinə uyğun olaraq, iştirakçı azad təsisatlarını gücləndirməklə, sülhpərvər və dost beynəlxalq münasibətlərin gələcək inkişafına kömək etməyi öhdəsinə götürür. Nə Orban, nə də Ərdoğan öz azad təsisatlarını gücləndirmir. Əksinə, hər iki lider dövlət mediasının üstünlüyünü genişləndirir.
3-cü maddəyə əsasən, üzv silahlı hücuma müqavimət göstərmək üçün fərdi və kollektiv potensialını qoruyub saxlamağı və inkişaf etdirməyi öhdəsinə götürür.
Ərdoğan bu öhdəliyi pozaraq, xüsusi olaraq NATO hava qüvvələrini məhv etmək üçün nəzərdə tutulmuş Rusiyadan S-400 hava hücumundan müdafiə sistemini alıb. Ərdoğan bununla NATO-nun etibarını zəiflətdi və onun ekipajlarını təhlükəyə atdı. Orban bu öhdəliyi pozaraq Rusiyaya qarşı Avropa sanksiyalarını pozdu.

8-ci maddəyə uyğun olaraq, üzv bu Müqaviləyə zidd olan heç bir beynəlxalq öhdəlik götürməməyi öhdəsinə alır.
Türkiyə yuxarıda adı çəkilən S-400 alqı-satqısı və Ərdoğanın İsveçin söz azadlığı qanunlarından imtina etməsi və insanları lazımi prosedur olmadan ekstradisiya etməsi tələbi ilə bu vədini pozdu. Ərdoğanın NATO üzvü olan Yunanıstana qarşı təhdidləri, Suriyadakı işğalçılıq müharibələri və Ermənistana qarşı Azərbaycana hərbi dəstəyi də eyni dərəcədə diqqətəlayiqdir. Bəli, Türkiyənin İraq və Suriyadakı kürd terror qruplaşmalarına qarşı qanuni iddiaları var. Amma Ərdoğanın təsadüfi partlayışlar üçün gedişi qəbuledilməzdir.
Alyansın üzvləri ümumi etimadı qoruyub saxlamırsa, onun heç bir dəyəri yoxdur.
Populyar “Bloomberq” nəşri də bu mövzuya yer verib, Türkiyəni İsveç və Finlandiyaya qarşı tələbləri səbəbilə “baş üstə olan ölkə” kimi qələmə verib və NATO-nun bu müzakirələrə son qoymalı və ən yeni üzvləri qeyri-şərtsiz qəbul etməlidir” tövsiyəsini verib.
Türkiyənin digər NATO üzvlərini istəklərini qəbul etməyə məcbur edəcəyini düşündüyü qeyd edilən məqalədə Ərdoğanın Türkiyədəki seçkilər öncəsi də millətçi bazasından dəstək almağa çalışdığı və geri addım atmadığı xatırlanıb.
Türkiyənin inadkarlığının Avropanın təhlükəsizliyini də təhlükə altına atdığını iddia edən “Bloomberq” NATO-ya böyük töhfə verə biləcək İsveç və Finlandiyanın hazırda Rusiyanın təcavüzünə qarşı həssas vəziyyətdə olduğunu və bu vəziyyətin Rusiya ilə Qərb arasında qarşıdurma təhlükəsini artırdığını şərh edib.
Əlavə olunub ki, Türkiyənin İsveçdən ekstradisiya tələblərinin iki ölkə arasında həll edilməsi və NATO prosesinə daxil edilməməsi vacibdir. Məqalədə NATO liderlərinin mayın 18-dən əvvəl iki ölkənin üzvlüyünü təsdiqləməsi üçün Ərdoğana təzyiq göstərməli olduğu irəli sürülüb.
Ərdoğanın müqavimət göstərəcəyi təqdirdə ABŞ Konqresinin Türkiyəyə F-16 satışını dayandıraraq cavab verməsi çağırışının da yer aldığı məqalədə Türkiyənin təlimlərdə iştirakının məhdudlaşdırılması, Ərdoğanın NATO toplantılarından kənarlaşdırılması variantları qeyd edilib. Hətta Türkiyənin NATO-dan çıxarılması məsələsinin də masada olmasının vacibliyinə diqqət çəkilib.