Ermənistan Statistika Komitəsinin verdiyi məlumata görə, Zəngəzur bölgəsindəki əhalinin sayı sürətlə azalır. Belə ki, ötən ilin iyul ayından bu ilin iyul ayının 1-nə qədərki dövrdə Sünik (Zəngəzur) bölgəsinin əhalisi 18 min nəfər azalıb. Bunun 12 mini şəhər, 6 mini isə kənd əhalisidir. Təkcə Teğ kəndini min sakin tərk edib, bu kəndin əhalisinin sayı cəmi 6 mindir.
2023-cü ilin 19-20 sentyabrında baş tutan antiterror əməliyyatları isə bu prosesin pik nöqtəsi oldu. Qarabağda yaşayan erməni əhali sürətlə ərazidən çıxıb, İrəvana və başqa şəhərlərə, qəsəbələrə köçdü. İndi isə Ermənistanın əraziləri boşalır. Görünür, ermənilər tarixi Azərbaycan torpağı olan Zəngəzurda yaşamağın perspektivsiz olduğunu düşünürlər.
Mövzunu Globalinfo.az-a şərh edən siyasi şərhçi Abutalıb Səmədov deyib ki, ermənilərin Zəngəzur bölgəsini sürətlə tərk etməsinin iki mühüm səbəbi var:

Abutalıb Səmədov
“Birincisi onlar azərbaycanlılardan fərqli olaraq, vətənə, torpağa bağlı deyil. Bu səbəbdən Ermənistan xaricində yaşayan ermənilərin sayı ölkə daxilində yaşayanlardan xeyli çoxdur. Bir az təhlükə hiss edən kimi dərhal torpaqlarını tərk edirlər. Daha yaxşı yerlər axtarışına çıxırlar. Qarabağda 19-20 sentyabr antiterror tədbirlərindən sonra belə ermənilər üçün heç bir təhlükə yox idi. Azərbaycan onlara rahat yaşayış üçün təminat verdiyi halda bir gün belə gözləmədən Qarabağı dərhal tərk etdilər. Hətta həmin ermənilər Ermənistanı da tərk edərək daha rahat yerlərdə yaşamağa çalışırlar”.
Siyasi şərhçinin sözlərinə görə, bu proses növbəti mərhələlərdə də davam edəcək:
“İkinci səbəb isə onların qorxaq millət olmasıdır. Azərbaycanın sərhəd kəndlərində yaşayan vətəndaşlarımız yayılım atəşləri altında illərlə yaşayıb, öz evlərini tərk edib, başqa ərazilərə getmədi. İkinci Qarabağ müharibəsində on minlərlə erməni fərarinin olması da elə məhz bu qorxaqlıqdan qaynaqlanırdı. Bundan sonra da eyni proses başlanarsa fərarilərin sayı on minlərlə ola bilər”.
Politoloq Elçin Abdullayev isə məsələyə belə münasibət bildirib:

Elçin Abdullayev
“Ermənilərin öz yaşayış yerlərini sürətlə tərk etmələri tək Zəngəzurda deyil, bir neçə istiqamətdə də müşahidə olunur. Bunun da müxtəlif səbəbləri var. Görünür, Prezident İlham Əliyevin dəfələrlə həmvətənlilərimizin Qərbi Azərbaycana qayıdışının mümkün olacağı istiqamətində açıqlamalar verməsi də bunda xüsusi rol oynayıb. Digər məsələlər isə psixoloji basqı, 44 günlük Vətən müharibəsindən və 19-20 sentyabr antiterror əməliyyatından sonra Ermənistanda yaranan ciddi sosial-iqtisadi böhrandır. Qarabağ ermənilərinin Ermənistana köç etməsi müəyyən çətinliklər yaratdı.
Zəngəzurun ermənilər yaşayan hissəsində müxalifət Ermənistan hakimiyyəti ilə müqayisədə daha aktiv fəaliyyət göstərir. Bundan istifadə edən erməni müxalifəti Nikol Paşinyanı devirmək üçün Zəngəzur əhalisi arasında durmadan təbliğat aparırlar. Əgər Zəngəzur dəhlizi açılarsa, Azərbaycan və Türkiyənin müstəsna rol alacağı və bölgəyə hakim olacaqlarını qeyd edirlər. Bu da ermənilər içərisində böyük narahatlıq və təlaş yaradır”.
Politoloqun fikrincə, ermənilər Zəngəzurun şərqində azərbaycanlıların ciddi işlər apardıqlarını görürlər:
“Quruculuq işlərinin getməsi, köç prosesinin başlanması və s. kimi amillər qərb hissədə yaşayan ermənilər üçün psixoloji basqıdır. Ümumiyyətlə proses Ermənistanın əleyhinə işləyir. Hətta köç prosesinin qarşısını almağa çalışsalar da buna nail ola bilməyəcəklər”.
Safura Bənnayeva
Globalinfo.az