1988-ci il fevralın 28-də baş vermiş Sumqayıt hadisələrindən 38 il keçir.
Sumqayit.tv xatırladır ki, həmin iğtişaşlar SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi və erməni millətçi dairələrinin Azərbaycana qarşı həyata keçirdiyi planlı təxribatların tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir. Məqsəd dünya ictimaiyyətində Azərbaycana qarşı mənfi rəy formalaşdırmaq və anti-Azərbaycan kampaniyasını gücləndirmək idi.
Hadisələr zamanı əsas təşkilatçılardan biri kimi iki dəfə məhkum olunmuş erməni əsilli Eduard Qriqoryanın adı çəkilir. İstintaq materiallarına görə, o, iğtişaşlar zamanı bir neçə nəfərin qətlə yetirilməsində iştirak edib və əvvəlcədən hazırlanmış siyahılar əsasında hücumlara rəhbərlik edib.
1988-ci ildə əhalisi 258 min nəfər olan Sumqayıtda təxminən 18 min erməni yaşayırdı və fevral hadisələrinə qədər şəhərdə etnik zəmində qarşıdurma qeydə alınmamışdı. Fevralın 26-da Qarabağ bölgəsində iki azərbaycanlının öldürülməsinə etiraz olaraq keçirilən mitinq sonradan təxribatçı qüvvələrin təsiri ilə iğtişaşa çevrilib.
SSRİ Baş Prokurorluğu tərəfindən aparılan istintaq zamanı hadisələrdə 6 azərbaycanlının öldürüldüyü müəyyən edilib, 90-dan çox şəxs müxtəlif müddətli həbs cəzalarına məhkum olunub. Lakin siyasi təzyiqlər səbəbindən istintaq tam yekunlaşdırılmayıb və sifarişçilər müəyyən edilməyib.
Sonrakı illərdə Azərbaycan dövlətinin qərarı ilə dayandırılmış cinayət işləri yenidən araşdırılaraq vahid icraatda birləşdirilib. Aparılan əlavə istintaq tədbirləri nəticəsində iğtişaşların sovet rəhbərliyindəki ermənipərəst qüvvələrin göstərişi ilə əvvəlcədən hazırlanmış ssenari üzrə təşkil edildiyi qənaətinə gəlinib.
Araşdırmalar zamanı hadisələrdən əvvəl şəhərdə yaşayan bəzi ermənilərin əmanətlərini çıxarması, Ermənistana intensiv telefon danışıqları və pul köçürmələrinin aparılması kimi faktlar da üzə çıxıb. İstintaq materialları həmçinin göstərir ki, hücumların bir hissəsi “Krunk” təşkilatı ilə əlaqəli proseslərlə bağlı olub.
Şahid ifadələrinə əsasən, iğtişaşlar zamanı bir çox erməni ailəsi azərbaycanlı sakinlər tərəfindən qorunaraq evlərdə gizlədilib və xilas edilib. Buna baxmayaraq, hadisələr sonradan erməni lobbi dairələri tərəfindən Azərbaycana qarşı geniş təbliğat vasitəsinə çevrilib.
Toplanmış faktlar və istintaq materialları Sumqayıt hadisələrinin əvvəlcədən planlaşdırılmış siyasi təxribat olduğunu və regionda qarşıdurma yaratmaq məqsədi daşıdığını göstərir.
28-02-2026, 15:41
147
