Vətəndaş müharibəsi zamanı bir çox qırğınlar törədən sovet hakimiyyəti qələbə qazansa da, lüzumsuz qərarlarla insanların həyatını başqa cür məhv edib. Çünki ağqvardiyaçılar hərəkatının məğlubiyyəti problemlərə son qoymayıb. Gənc dövlətin üzləşdiyi ən təcili problemlərdən biri də normal həyata qayıtmağa mane olan cinayətkarlıq səviyyəsinin artması olub. Vətəndaş müharibəsi təkcə ictimai-siyasi həyata deyil, həm də əsas qanun və qaydalara və mülki əhalinin təhlükəsizliyinə xaos gətirib.

Rusiyanın müvəqqəti hökumətinin başçısı Aleksandr Kerenski bunun təməlini qoyub və 1917-ci ilin mart ayında rəsmi əfv elan edib. Təxminən yüz min nəfər həbsxanadan azad edilib. Onların arasında, demək olar ki, siyasi məhbus olmayıb; əksəriyyəti vəziyyətdən və anarxiyadan istifadə edərək cinayətkar dəstələrə qoşulublar.

Yeni hökumət uzun müddət təkrar cinayət törədənləri təhsilli insanlardan daha yaxın “sosial element” hesab edib. SSRİ-nin başında oturanların fikrincə, inqilab onlara mürtəce çarizmin mane olduğu “parlaq bir həyata” yol açıb. İndi onlar məmnuniyyətlə özlərini yenidən formaya salacaq və kommunizmin universal qələbəsi üçün çalışmağa başlayacaqdılar. Lakin bu, düşünülən nəticəni verməyib. Soyğunçuluğa və öldürməyə öyrəşmiş şəxslər bir işə yaramayıb. Bir çox bölgələrdə dəstələr meydana çıxıb və sözün əsl mənasında yerli əhalini qorxudub.

Cinayətkarların əksəriyyəti gizlənməyin daha asan və qənimətin daha çox olduğu böyük şəhərlərdə məskunlaşıb. Lakin bəziləri kəndlərdə də fəaliyyət göstərib. Cinayətkarlar, fərarilər və işləmək istəməyən digərləri dəstələr yaradaraq qətl törədib, quldurluq, talançılıq ediblər.

Ən qanlı dəstələrdən biri “Doğrayıcılar” olub. Onlar adi baltadan istifadə edərək heç bir qurbanı sağ qoymayıb, 150-dən çox insanın həyatına qəsd ediblər. Lakin Moskva cinayət axtarış idarəsinin müstəntiqləri buna deyil, bir neçə bölgənin sakinlərini terrora məruz qoyan dəstənin yalnız üç nəfərdən (biri qadın) ibarət olmasına təəccübləniblər. Dəstənin təşkilatçısı və lideri, əsl adı Kotov olan Vasili Smirnov Smolensk vilayətinin Suxodol kəndində anadan olub. Onun ailə üzvləri də həmişə qanunla bağlı problemlərlə üzləşib. Həm atası, həm də böyük qardaşları mütəmadi həbsdə olublar.

Böyüklərinin izi ilə gedən Smirnov ilk oğurluğunu 1896-cı ildə, cəmi 12 yaşında ikən törədib və buna görə islah müəssisəsinə göndərilib. Bu, sonradan normaya çevrilib və həbsxana onun “evinə” çevrilib. Ölkə inqilabi dəyişikliklərin təsiri altında sarsıldığı bir vaxtda o, həbsxanada qalıb. 1918-ci ildə “çar rejiminin qurbanı” kimi azadlığa buraxılıb.

Vasili bunu qiymətləndirib və dərhal torpaq sahiblərinin mülklərini talan edərək “qaniçənlərdən qisas almağa” başlayıb. Lakin bu ideoloji əyləncə uzun davam etməyib. Tezliklə torpaq sahibkarlığı “bir sinif kimi” ləğv edilib və onların mülklərindən qalan hər şey milliləşdirilib. Vasili, prinsipcə, kimi talan etdiyinə əhəmiyyət verməyib, ona görə də diqqətini kəndlilərə yönəldib.

Onun əsas əlaltısı İvan İvanoviç İvanov azadlığa buraxıldığı vaxta qədər dövlət məmurunun qətlinə görə artıq 15 il cəza almışdı. Qəddarlığı ilə məşhurlaşan qatil hündürboy və fiziki cəhətdən güclü olub. O, həmçinin zorakılıqdan çəkinməyib, qurbanlarının yaşı və görünüşü arasında fərq qoymayıb. Qrupun üçüncü üzvü Kursk dəmir yolu işçisinin qızı və Kotovun iyirmi yaşlı sevgilisi Serafima Vinokurova olub. Dəstənin planları o qədər də müxtəlif olmayıb.

Serafima adətən kənd daxmalarının və evlərinin qapılarını döyüb, necə qarət olunduğu barədə ağlasığmaz hekayə danışıb və gecələmək üçün yer istəyib. Qapını açanda əlbirləri içəri girib ev sahiblərini öldürüblər. Bəzən də gündüz hücum ediblər. Bu hallarda özlərini səlahiyyətli şəxs kimi təqdim edib və evdə axtarış apardıqlarını iddia ediblər. Nəticə eyni olub: evdəki hər kəs öldürülüb və istənilən dəyərli əşya oğurlanıb.

Dəstə təxminən iki il fəaliyyət göstərib. Onların cinayətkar fəaliyyəti Moskva vilayətində başlayıb. Canilər təkcə üç həftə ərzində Voskresensk və Naro-Fominsk rayonlarında otuz nəfəri öldürüblər. Xüsusilə dəhşətli şayiələr tez yayılıb. Tezliklə Moskva vilayətinin sakinləri tək yatmaqdan qorxmağa başlayıblar və lazım gələrsə, quldurları dəf etməyə hazır olaraq bir neçə kənd daxmasında gecələmək üçün toplaşıblar.

Uzun axtarışlardan sonra sağ qalan iki şahid sayəsində dəstənin tərkibini müəyyən etmək mümkün olub. Dəstəni yalnız Smolensk vilayətində tapıblar. Onlar Çerniqov vilayətinin Nijin şəhərində oğurlanmış əşyaların bir hissəsini satmağa çalışarkən tutulublar. Yalnız Vasili Smirnov və onun məşuqəsi Serafima Vinokurova həbs edilib. Məlum olub ki, Vasilinin özü sadist Morozovdan qorxub və son “iş”dən sonra onu güllələyib. Məhkəmə Vasili və Serafimanı cəmi yüz nəfərin qətlində ittiham edib, lakin bu, hər ikisinə ölüm hökmü çıxarmaq üçün kifayət olub.

Musavat.con

17-03-2026, 09:32 32