20 yanvar 1990  Azərbaycan tarixinin ən qaranlıq və ən faciəvi günlərindən biri olaraq yaddaşlarda qaldı. O gecə Sovet İttifaqının rəbərliyi Azərbaycan xalqının müstəqillik mübarizəsini qanlı bir şəkildə qərmaq üçün Bakıya hərbi birləşmələr göndərdi.
 
Sovet Ordusunun İşgalı: günahsız İnsanların Qətli
 
1980-cı illərin sonlarına doğru Azərbaycanda Sovet İttifaqına qarşı müstəqillik mübarizəsi güclənmiş, xalq azadlıq tələbini daha yüksək səslə dilə gətirməyə başlamışdır. Ermənistanın Dağlıq Qarabağdaki hucumları və SSR-i rəhbərlərinin bu hucuma səssiz qalması, xalqın xalqın onlara qarşı qəzəbini daha da artırmışdı.
 
1990-cı ilin yanvar ayına qədər Bakının küçələri müstəqillik tələb edən insanların nümayişləri ilə doldu. Lakin sovet administrasiyası xalqın azadlıq istəyini boğmaq üçün qəddar qərar qəbul etdi. Yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Qorbaçovun əmri ilə 26 min nəfərlik sovet ordusu Bakıya daxil oldu. Tank, zirehli texnika və ağır silahlarla təchiz edilmiş sovet qoşunları dinc əhaliyə atəş açdı.
Həmin gecə yüzlərlə günahsız insan öldürüldü, minlərlə insan yaralandı. Xəstəxanalar yaralılarla dolu olsa da, təcili yardım maşınlarının keçməsinə mane törədildi. Ölənlər arasında qadınlar, uşaqlar və qocalar da var. Sovet əsgərləri silahsız insanlara atəş açmaqla yanaşı, televiziya stansiyalarını, rabitə şəbəkələrini təxribat edərək, dünyaya informasiya axınının qarşısını almağa çalışırdılar.
Şəhərdə əks-səda verən ağrı: gəmilərin serena səsləri
Bakı limanındakı gəmilər həmin gecə baş verən vəhşiliyi elan etmək üçün sirena çalmağa başlayıb. Bu səslər təkcə o gecəni yaşayanların deyil, bugünkü nəsillərin də yaddaşına həkk olunub. Gəmilərin səsləri zülmə qarşı səssiz hayqırtıya, insanların yaşadığı böyük ağrının əks-sədasına çevrildi.
 
Dəfn, Yas və Müqavimət Birləşməsi üçün Açılan Yollar
 
Yanvarın 20-də səhər saatlarında Bakıda böyük sükut hökm sürürdü. Ailələr itkin düşənləri axtarır, küçələr qan gölünə çevrilmişdi. Xalq qırğına baxmayaraq təslim olmadı. Yanvarın 22-də on minlərlə azərbaycanlı, Sovet əsgərlərinin təzyiqlərinə baxmayaraq, həyatını itirənlərlə vidalaşmaq üçün Şəhidlər Xiyabanına axışıb. Həmin gün yas və müqavimət bir-birinə qarışmışdı.
20 Yanvar: Azərbaycanın Müstəqillik Odununun Yanan Gün
 
Sovet İttifaqının məqsədi Azərbaycan xalqını qorxutmaq, istiqlal hərəkatını boğmaq idi. Lakin bu qanlı gecə Azərbaycan xalqının müstəqillik mübarizəsini daha da gücləndirdi. 20 Yanvar xalqın azadlığı üçün verdiyi bədəlin simvolu oldu.
 
Bu qırğından cəmi iki il sonra, 1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Sovet İttifaqından ayrılaraq müstəqilliyini elan etdi. 20 Yanvar şəhidləri Azərbaycanın azadlığı uğrunda canından keçmiş qəhrəmanlar kimi tarixin səhifələrinə həkk olundu.
 
Unutmadıq, unutmayacağıq!
 
Bu gün hər il olduğu 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi ehtiramla yad edilir. Azərbaycan xalqı “Şəhidlər güllələnəndə deyil, unudulanda ölür” məsəlini rəhbər tutaraq bu ağrılı günü unutmamaq və gələcək nəsillərə çatdırmaq üçün mübarizə aparır.
 
 20 Yanvar Azərbaycanın müstəqillik yolunda ən ağrılı, lakin ən mühüm addımıdır.
 O gecə baş verən vəhşiliyi unutmamışıq, unudulmasına imkan verməyəcəyik!
 
Ruhları şad olsun!
 
Orhan Sarı
Monqolstan