Ümumdünya İqtisadi Forumu artıq çoxdan təkcə iqtisadi müzakirə platforması olmaqdan çıxıb. Davos bu gün qlobal proseslərin arxa planının formalaşdığı, liderlərin siyasi çəkisinin və strateji baxışının ölçüldüyü məkandır. Burada əsas sual "kim nə dedi" yox, "kimin dedikləri ciddiyə alındı" sualıdır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Davos çərçivəsində keçirdiyi görüşlərin foto məlumatı mediada sürətlə yayıldı. Görüşlərin tərkibinin ilkin analizi göstərir ki, Azərbaycan klassik diplomatik çərçivədən çıxaraq biznes və kapital mərkəzli diplomatiyaya keçid edir. Bu, təkcə xarici auditoriya üçün yox, ölkə daxilində cəmiyyət və sahibkarlıq mühiti üçün də açıq mesajdır.

Adlar üzərindən qurulan diplomatiya: Kimlə nə üçün danışıldı?

Davosda keçirilən görüşlərin mahiyyətini anlamaq üçün adlara diqqət yetirmək kifayətdir. Məsələn, qlobal maliyyə sisteminin əsas fiqurlarından sayılan Larri Fink və Ceymi Dimon ilə aparılan dialoqlar Azərbaycanın artıq investisiya cəlbetmə mərhələsində təkcə siyasi sabitlikdən yox, konkret risk–gəlir balansından danışdığını göstərir. Bu görüşlərdə əsas xətt ondan ibarətdir ki, Azərbaycan özünü qapalı bazar kimi deyil, qaydaları aydın, uzunmüddətli planlamaya açıq və proqnozlaşdırılan iqtisadi məkan kimi təqdim edir. Qlobal kapital üçün ən vacib meyar məhz budur.
Enerji sahəsində söz sahibi olan fiqurlarla aparılan görüşlər isə tam fərqli məzmun daşıyır. Qətər rəhbərliyi, Vitol kimi enerji treydinq nəhəngləri və ABŞ siyasi elitasına yaxın fiqurlarla dialoqda İlham Əliyev enerji məsələsini üstünlük nümayişinə çevirmir. Əksinə, Azərbaycan bu görüşlərdə etibarlı, uzunmüddətli və məsuliyyətli tərəfdaş obrazını ön plana çıxarır. Burada əsas mesaj ondan ibarətdir ki, enerji yalnız bugünün qazancı deyil, ölkənin gələcək transformasiyasını maliyyələşdirən vasitədir və bu resurs ağılla idarə olunur.
Yaşıl enerji və texnologiya sahəsində aparılan görüşlər Azərbaycanın artıq növbəti mərhələyə keçdiyini göstərir. Külək və bərpa olunan enerji üzrə qlobal şirkət rəhbərləri ilə müzakirələrdə prezidentimiz Azərbaycanı təkcə istehsalçı kimi yox, yaşıl enerjinin regional ixrac mərkəzi kimi təqdim edir. Bu yanaşma bir daha sübut edir ki, ölkə enerji asılılığından çıxışı deklarativ yox, planlı və mərhələli şəkildə həyata keçirməyi qarşısına məqsəd qoyub.
Avropa institutlarının və beynəlxalq maliyyə təşkilatlarının rəhbərləri ilə görüşlərdə Qarabağ mövzusu xüsusi yer tutur. Amma bu mövzu keçmiş münaqişə kontekstində yox, post-münaqişə inkişaf modeli kimi təqdim olunur. Ölkə başçısı bu dialoqlarda Qarabağı bərpa olunan, "yenidən dizayn edilən" və beynəlxalq investorlar üçün açıq iqtisadi zona kimi göstərir. Bu, diplomatik baxımdan son dərəcə incə gedişdir, çünki diqqəti keçmişdən gələcəyə yönəldir.
Regional liderlərlə və təhlükəsizlik məsələlərində söz sahibi olan şəxslərlə görüşlərdə isə əsas xətt sabitlikdir. İ.Əliyev bu dialoqlarda Azərbaycanı gərginlik yaradan tərəf kimi deyil, regionda tarazlığı qoruyan və əməkdaşlıq imkanları açan aktor kimi təqdim edir. Sülh, tranzit təhlükəsizliyi və iqtisadi inteqrasiya bu müzakirələrin mərkəzində dayanır və bu yanaşma Azərbaycanın artan geosiyasi rolunu səssiz, amma aydın şəkildə ortaya qoyur.

Diplomatik ustalıq: oyunu idarə edən lider

Bütün bu görüşlər birlikdə oxunduqda aydın olur ki, Azərbaycan Prezidenti Davosda təsadüfi dialoqlar aparmır. Hər görüş konkret məqsədə, hər tərəfdaş müəyyən istiqamətə hesablanıb. Bu, adlar üzərindən qurulan, amma ölkənin uzunmüddətli maraqlarına xidmət edən hesablanmış diplomatiyadır. Və bu görüşlər liderimizin diplomatiyanı artıq formal protokol kimi yox, iqtisadi nəticəyə yönəlmiş idarəetmə aləti kimi gördüyünü göstərir. Maliyyə nəhəngləri, investisiya fondları və qlobal şirkət rəhbərləri ilə aparılan dialoqlar təsadüfi deyil. Bu görüşlər bir daha təsdiqləyir ki, Azərbaycan xarici siyasətdə təkcə siyasi balans axtarmır, eyni zamanda kapital, texnologiya və uzunmüddətli tərəfdaşlıq cəlb etməyə çalışır. Bu isə yeni tip – nəticə tələb edən diplomatiyadır.

Enerji kartı: Etibarlılıq üzərində qurulan keçid mərhələsi

Enerji mövzusu Davos dialoqlarının mərkəzində qalmaqla yanaşı, tək məqsəd deyil. Ölkə başçısının təqdim etdiyi yanaşmada enerji gələcək transformasiyanın maliyyə dayağı rolunu oynayır. Məqsəd yalnız qaz və neft ixracı deyil, bu resurslardan əldə edilən imkanları istifadə edərək ölkəni enerji asılılığından tədricən çıxarmaq, yaşıl enerjini inkişaf etdirmək və iqtisadiyyatın strukturunu dəyişməkdir. Bu yanaşma beynəlxalq tərəfdaşlar üçün də aydındır və Azərbaycanı qısamüddətli qazanc dalınca qaçan ölkə yox, strateji planlama aparan dövlət kimi təqdim edir.

Qarabağ və Orta Dəhliz: İqtisadi diplomatiyanın praktik səhnəsi

Artıq yəqinliklə qeyd etmək olar ki, Qarabağ mövzusu Davosda emosional deyil, iqtisadi və institusional çərçivədə təqdim olunur. Bu, post-münaqişə mərhələsində ölkənin öz prioritetlərini düzgün müəyyən etdiyini göstərir. Eyni yanaşma Orta Dəhliz məsələsində də müşahidə olunur. Nəqliyyat və infrastruktur layihələrinin genişlənməsi Azərbaycanın regional rolunu gücləndirməklə yanaşı, ölkə daxilində biznes mühitinin də dəyişməsini zəruri edir. Bu proseslər təkcə dövlətin deyil, yerli sahibkarlığın da yeni mərhələyə keçidini tələb edir.
Bu mənzərə bir mühüm həqiqəti də ortaya qoyur. Davosda formalaşan vizionun real nəticə verməsi üçün daxildə paralel proseslər güclənməlidir. İnstitutların fəaliyyəti, hüquqi mühitin şəffaflığı və yerli sahibkarlığın inkişafı bu diplomatik strategiyanın ayrılmaz hissəsidir. Biznes və kapital mərkəzli diplomatiya yalnız xarici tərəfdaşlarla aparılan danışıqlarla məhdudlaşmır, eyni zamanda ölkə daxilində sahibkarlıq psixologiyasının dəyişməsini tələb edir.
Sahibkarlığın inkişafı ilə bağlı proseslərin içində olan bir çox iş adamı artıq bunu aydın görür: ciddi proseslər gedir və bu proseslər təsadüfi deyil. Bu mərhələdə daha çox çalışan, riskləri hesablayan, uzunmüddətli düşünən sahibkarlar üçün uyğun imkanlar formalaşır. Yeni dövr asan deyil, amma daha rasional və qanunauyğundur. Artıq uğur təsadüfə və tez əldə olunan qazanca deyil, düşünülmüş qərarlara və ciddi zəhmətə bağlıdır. Köhnə qaydalar işləmədiyi üçün risklər artıb və hər addım daha çox planlama tələb edir. Eyni zamanda bu mərhələ məntiqlidir, çünki qaydalar aydındır, nizam və məsuliyyət ön plana çıxır. Uzunmüddətli düşünən, real dəyər yaradan və sistemli işləyənlər üçün nəticələr başa düşülən və əsaslandırılandır.
Bir sözlə, güclü olanlar qalacaq, sistemli işləyənlər isə real nəticələr əldə edəcək.

Strateji məqsəd: Qlobal qeyri-müəyyənlikdə ölkənin təhlükəsiz gələcəyi

Bütün bu diplomatik və siyasi gedişlərin arxasında vacib məqsəd dayanır: İlham Əliyev ölkəmizi və xalqımızı hazırda qarışıq, gərgin, çətin və proqnozlaşdırılması mürəkkəb olan qlobal transformasiyalar şəraitində ağ günə çıxarmağa çalışır. Bu siyasətin mərkəzində siyasi sabitlik, sülh, sosial rifahın yüksəldilməsi, enerji asılılığından qurtuluş, nəqliyyat və infrastruktur layihələrinin artımı, eləcə də yaşıl enerjinin inkişafı dayanır.
Məhz bu kompleks yanaşma İlham Əliyevin Davos kimi platformalarda niyə xüsusi qonaq kimi qəbul edildiyini, diqqətlə izlənildiyini izah edir. Burada səslənən fikirlər sadəcə çıxış deyil, ölkənin gələcək inkişaf xəritəsinin diplomatik ifadəsidir.
Davosda çoxları danışır, amma az sayda lider var ki, dedikləri real proseslərə çevrilir. Qürurverici haldır İlham Əliyev həmin liderlər sırasındadır.

Elnur Ağayev

Dünən, 17:30 17