Azərbaycan tarixinin ən çətin və eyni zamanda ən şərəfli səhifələrindən biri məhz 15 İyun 1993-cü ilə bağlıdır. Bu gün xalqımızın öz müqəddəratını təyin etməsi, dövlət müstəqilliyinin qorunub saxlanılması və milli birliyin bərqərar olması baxımından mühüm dönüş nöqtəsi rolunu oynayır. Hər il bu tarix Milli Qurtuluş Günü kimi qeyd edilir və bu əlamətdar gün Azərbaycan xalqının öz taleyini həll etməkdə nə qədər qətiyyətli olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Lakin bu qurtuluşun əhəmiyyətini tam dərk etmək üçün ölkəmizin müstəqilliyinin ilk illərində üzləşdiyi ağır problemləri xatırlamaq, nüfuzlu siyasi liderə olan ehtiyacın səbəblərini anlamaq, ulu öndər Heydər Əliyevin andına sadiqliyini və onun Qərbi Azərbaycana qayıdışı ilə bağlı tarixi mövqeyini təhlil etmək vacibdir.

Müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycan ağır sınaqlarla üz-üzə qalmışdı. 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılması ilə Azərbaycan öz müstəqilliyini elan etsə də, gənc dövlət ciddi iqtisadi, siyasi və hərbi problemlərlə qarşılaşdı. İqtisadiyyatın tam çöküşü, istehsalın kəskin azalması, inflyasiyanın nəzarətdən çıxması və işsizliyin artması xalqın güzəranına ağır zərbə vururdu. Bununla yanaşı, Ermənistanın Azərbaycana qarşı açdığı müharibə getdikcə daha da qanlı və dağıdıcı hal alırdı. Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlar erməni silahlı birləşmələri tərəfindən işğal olunur, yüz minlərlə soydaşımız doğma yurd-yuvalarından didərgin düşür, qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşürdü. Orduda nizam-intizamın olmaması, hərbi birləşmələr arasında ziddiyyətlər, dövlət idarəçiliyindəki parçalanma və xaos vəziyyəti daha da ağırlaşdırırdı. Daxili siyasətdə müxtəlif qruplaşmaların hakimiyyət uğrunda mübarizəsi, dövlət çevrilişinə cəhdlər, cinayətkarlığın yüksəlməsi cəmiyyətdə qorxu və etibarsızlıq mühiti yaratmışdı. Bütün bu amillər Azərbaycanın dövlət müstəqilliyini itirmək təhlükəsi ilə üzləşdiyini göstərirdi. Xalqın böyük bir hissəsi artıq ölkənin parçalanmaqda olduğunu, dövlətçilik əlamətlərinin getdikcə yox olmağa başladığını acı bir şəkildə hiss edirdi. Məhz belə bir tənəzzül və təhlükə dövründə xalq ağır sınaqlardan çıxa biləcək, ölkəni böhrandan qurtara biləcək bir liderə ehtiyac duyurdu.

Məhz bu çətin günlərdə Azərbaycan xalqı həqiqi və nüfuzlu siyasi liderə olan ehtiyacı daha dərindən hiss etməyə başladı. Ölkədə hakimiyyət boşluğunun yaranması, siyasi elitadakı qarşıdurmalar və dövlətin idarə olunmasında qətiyyətsizlik xalqın vahid bir rəhbər ətrafında birləşməsini zəruri edirdi. Çünki yalnız böyük siyasi təcrübəyə malik, dövlətçilik ənənələrini dərindən bilən, çətinliklər qarşısında dözümlü və mətin olan bir şəxsiyyət ölkəni dağılmaqdan xilas edə bilərdi. Xalqın yaddaşında hələ də canlı olan Heydər Əliyevin SSRİ dövründə Azərbaycana rəhbərlik etdiyi illərdə qazandığı uğurlar, onun dövlətçiliyə, elmə, mədəniyyətə, iqtisadiyyata verdiyi töhfələr bu böyük şəxsiyyətə olan inamı daha da gücləndirirdi. 1990-cı ildə o, siyasi səhnədən müvəqqəti olaraq uzaqlaşsa da, xalq onun haqqında unutmur, onun qayıdışını səbirsizliklə gözləyirdi. Xüsusilə Naxçıvanda fəaliyyət göstərdiyi dövrdə onun səmimi xidmətləri, həmçinin tarixi Qərbi Azərbaycan torpaqlarından didərgin düşmüş soydaşlarımızın hüquqlarının müdafiəsi istiqamətində sərgilədiyi prinsipial mövqe xalqın ona olan məhəbbətini daha da artırmışdı. Məhz bu səbəbdən də 1993-cü ilin iyun ayında xalqın təkidli çağırışları və dəvəti ilə Heydər Əliyev Bakıya qayıtdı və ölkənin çətinliklərin öhdəsindən gələcək yeganə qüvvə kimi qəbul edildi. Xalqın bu qayıdışa böyük ruh yüksəkliyi ilə sevinməsi, etimad göstərməsi göstərirdi ki, Azərbaycanın nicatı məhz bu nüfuzlu siyasi liderin ətrafında birləşməkdən keçir.

Heydər Əliyevin ən sadiq qaldığı dəyərlərdən biri də onun hər zaman öz andına sadiq qalması idi. O, hələ sovet dövründə, Azərbaycan rəhbəri olduğu illərdə xalqına, doğma torpağına, dövlətçilik ideyalarına bağlılıq andı içmişdi. Bu and, sadəcə sözdə deyil, hər bir əməldə, hər bir qərarda, hər bir təşəbbüsdə özünü göstərirdi. Heydər Əliyev heç vaxt öz prinsiplərindən, milli maraqlarından, dövlətçilik ənənələrindən dönmədi. 1990-cı ildə Moskvadakı fəaliyyətindən sonra təzyiqlərə məruz qalaraq Azərbaycanın siyasi həyatından uzaqlaşdırılsa da, o, bu andından bir an belə geri çəkilmədi. Naxçıvanda olduğu illərdə o, doğma torpağını, eləcə də bütün tarixi Azərbaycan torpaqlarını qorumaq, erməni təcavüzünə qarşı durmaq, xalqın milli haqlarını müdafiə etmək üçün əlindən gələni etdi. Daha sonra 1993-cü ildə Bakıya dəvət olunduqdan və Ali Sovetin sədri seçildikdən sonra da o, dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, ərazi bütövlüyünün bərpası, iqtisadi inkişafın təmin edilməsi, xalqın rifahının yüksəldilməsi istiqamətində verdiyi hər bir sözün arxasında oldu. Onun rəhbərliyi ilə 1990-cı illərin ortalarında dövlət çevrilişi cəhdlərinin qarşısı alındı, qanunsuz silahlı birləşmələr buraxıldı, ordu quruculuğu prosesi sürətləndirildi, neft müqavilələri imzalanaraq iqtisadiyyata xarici investisiyalar cəlb olundu. Bütün bu nailiyyətlər göstərirdi ki, Heydər Əliyev həqiqətən də həm dövlət başçısı kimi andına sadiq olan lider, həm də millətinin etimadını doğrultmağı bacaran tarixi şəxsiyyətdir.

Ulu öndər Heydər Əliyevin Qərbi Azərbaycana qayıdışı ilə bağlı məsələ onun həyat missiyasının ən əhəmiyyətli hissələrindən birini təşkil edir. Qərbi Azərbaycan anlayışı bu gün indiki Ermənistan ərazisində tarixən azərbaycanlıların məskunlaşdığı, lakin XIX əsrdən başlayaraq, xüsusilə XX əsrdə soyqırımlar və deportasiyalar nəticəsində etnik təmizləməyə məruz qalmış qədim ocaqlarımızı – İrəvan, Göyçə, Zəngəzur, Dərələyəz, Şörəyel, Ağbaba və digər bölgələri əhatə edir. Heydər Əliyev siyasi fəaliyyətinin bütün mərhələlərində bu torpaqların Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olduğunu, soydaşlarımızın hüquqlarının bərpa edilməsini və oradan zorla qovulmuş azərbaycanlıların geri qayıtmasını zəruri məsələ kimi qaldırmışdır. O, dəfələrlə bəyan etmişdir ki, Qərbi Azərbaycana qayıdış təkcə tarixi ədalətin bərqərar olması deyil, həm də milli təhlükəsizliyimiz, ərazi bütövlüyümüz və regionda sabitliyin təmin edilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Ulu öndər qeyd edirdi ki, Qərbi Azərbaycanın dəyişdirilmiş adları, tarixi abidələrin məhv edilməsi, mədəni irsimizin saxtalaşdırılması heç vaxt bu torpaqların əsl sahiblərinin, azərbaycanlıların hüquqlarını ləğv edə bilməz. Onun rəhbərliyi altında Azərbaycan dövləti beynəlxalq platformalarda Qərbi Azərbaycan məsələsini daim gündəmdə saxlamış, erməni işğalçılıq siyasətini pisləyən qətnamələrin qəbul olunmasına nail olmuşdur. Heydər Əliyev həmçinin Qərbi Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən didərgin düşmüş minlərlə soydaşımızın sıxıntılarını yaxından bilir, onların doğma yurdlarına dönüşünü milli ideya səviyyəsinə qaldırırdı. Onun bu istiqamətdə söylədiyi “Biz Qərbi Azərbaycana qayıdacağıq” kəlamı bu gün də Azərbaycan xalqının qətiyyətinin, ədalətə olan inamının və tarixi yaddaşının canlı ifadəsi olaraq qalmaqdadır. Ulu öndərin Qərbi Azərbaycana qayıdışı ilə bağlı tutduğu bu prinsipial mövqe onun xalqının milli haqları uğrunda heç bir güzəştə getməyəcəyini, andına sadiqliyini və dövlətçilik əzminin nə qədər dərin olduğunu bir daha sübut edir.

15 İyun Milli Qurtuluş Günü Azərbaycan xalqının ən parlaq qələbələrindən birinin rəmzidir. Bu gün Azərbaycanın müstəqilliyini qoruyub saxlaması, öz gücünə, öz tarixinə, öz liderinə olan inamı sayəsində mümkün olmuşdur. Müstəqilliyin ilk illərində yaşanan dərin böhran, xaos, iqtisadi çöküş və hərbi məğlubiyyətlər göstərdi ki, gənc dövlətin nüfuzlu, iradəli, təcrübəli və xalq tərəfindən sevilən bir siyasi liderə ehtiyacı var idi. Məhz bu ehtiyacı ən yaxşı şəkildə qarşılayan ulu öndər Heydər Əliyev hər zaman öz andına sadiq qaldı, xalqının, dövlətinin, torpağının müdafiəsində heç bir çətinlikdən geri çəkilmədi. Onun Qərbi Azərbaycana – tarixi ocaqlarımıza qayıdış ideyasına sadiqliyi, bu torpaqlardan didərgin düşmüş soydaşlarımızın haqlarının bərpası uğrunda apardığı ardıcıl mübarizə bu gün də Azərbaycan xalqının ən mühüm milli hədəflərindən biri olaraq qalır. Bu gün biz Heydər Əliyevin bu qurtuluş gününü və onun ardınca gələn bütün nailiyyətlərini minnətdarlıqla yad edir, onun yolunu davam etdirərək Azərbaycanın daha da inkişaf etməsi, Qarabağın və bütün işğal olunmuş torpaqların azad edilməsi, eləcə də tarixi Qərbi Azərbaycana qayıdış kimi ədalətli məqsədimizə çatmaq naminə çalışırıq. Milli Qurtuluş Günü həm də bir xatırlatmadır ki, çətin günlərdə milli birliyimizi qorumaq, öz tariximizə və liderimizə sadiq qalmaq bizə hər zaman yeni qələbələr qazandıracaq.

Cəmilə Fəyyaz,

Qərbi Azərbaycan İcmasının böyük koordinatoru

Bu gün, 09:45 36